Przedawnione czy nieprzedawnione ? Oto jest pytanie. c.d.

Marcin Bartnik        10 października 2016        Komentarze (0)

Ostatnio pisałem o tym, że moim zdaniem po analizie uzasadnienia uchwały Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2016 r. (III CZP 29/16) cytuję: „nie można mieć wątpliwości, że zarówno złożenie wniosku o nadanie klauzuli BTE, jak i wniosku o wszczęcie egzekucji na podstawie BTE z klauzulą wykonalności przez bank, nie przerywa biegu przedawnienia roszczenia dla nowego wierzyciela innego niż bank”.

Niestety jak to zwykle w prawie bywa wątpliwości się jednak pojawiły. Nie spodziewałem się tylko, że nastąpi to tak szybko. Następnego dnia po opublikowaniu wpisu otrzymałem uzasadnienie wyroku, w którym Sąd Okręgowy w Legnicy nie zgodził się z moim stanowiskiem i oddalił apelację dłużnika od wyroku zasądzającego należność na rzecz funduszu sekurytyzacyjnego Altus.

W uzasadnieniu Sąd stwierdził m.in. iż w sprawach II CSK 196/14, III CZP 103/14 oraz III CZP 29/16 Sąd Najwyższy nie stwierdził wprost, że nabywca wierzytelności niebędący bankiem nie może skorzystać z przerwy biegu przedawnienia spowodowanej złożeniem wniosku o nadanie klauzuli wykonalności BTE przez bank. Dotyczyły one wyłącznie złożenia przez bank wniosku o wszczęcie egzekucji na podstawie BTE z klauzulą wykonalności.

Po lekturze uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Legnicy zacząłem się zastanawiać czy moje stanowisko i radość wielu dłużników nie były przedwczesne. Być może rzeczywiście za szybko doszedłem do wniosków o których pisałem.

Po sprawdzeniu na stronie internetowej zawierającej uzasadnienia orzeczeń sądów powszechnych (https://orzeczenia.ms.gov.pl) okazało się, że mój pogląd nie jest odosobniony. Znalazłem trzy orzeczenia, w których sądy stanęły na podobnym stanowisku. Dwa z nich są nieprawomocne (wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie I Wydział Cywilny z dnia 11.07.2016 r., sygn. akt I C 361/16 oraz wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie XVI Wydział Cywilny z dnia 20.07.2016 r., sygn. akt XVI C 432/16), a jedno prawomocne (wyrok Sądu Rejonowego w Łęczycy I Wydział Cywilny z dnia 29.07.2016 r., sygn. akt I C 425/15)

Niestety znalazłem jeszcze kilka innych orzeczeń, w których sądy powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego III CZP 29/16 uznawały, że wniosek o nadanie klauzuli wykonalności BTE przerywa bieg przedawnienia roszczenia także w stosunku do nowego wierzyciela niebędącego bankiem.

Jaki z tego wniosek ?

Dopóki Sąd Najwyższy nie wypowie się wprost w tej kwestii stanowisko sądów z całą pewnością będzie niejednolite.

Jeśli dłużnik będzie miał szczęście sąd uzna, że wniosek o nadanie klauzuli wykonalności BTE nie przerwał biegu przedawnienia roszczenia wobec nowego wierzyciela i oddali żądanie.

Jeśli natomiast sąd stanie na takim samym stanowisku jak Sąd Okręgowy w Legnicy zasądzi należność na rzecz nowego wierzyciela.

W tej sytuacji najlepiej byłoby gdyby do Sądu Najwyższego trafiło następujące zagadnienie prawne:

Czy przerwanie biegu przedawnienia roszczenia w wyniku złożenia przez wierzyciela będącego bankiem wniosku o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu odnosi skutek także wobec nabywcy wierzytelności niebędącego bankiem ?

 

 

 

Przedawnione czy nieprzedawnione ? Oto jest pytanie.

Marcin Bartnik        06 października 2016        Komentarze (0)

Ostatnio jeden z czytelników mojego bloga zadał mi bardzo ciekawe pytanie. Na wniosek banku była prowadzona przeciwko niemu egzekucja na podstawie BTE z klauzulą wykonalności. Egzekucja dotyczyła nieruchomości. Została umorzona na podstawie art. 985 § 1 k.p.c. Nie było chętnych na zakup nieruchomości na dwóch licytacjach, a wierzyciel nie chciał przejąć nieruchomości na własność. Po umorzeniu egzekucji wierzytelność została sprzedana do funduszu sekurytyzacyjnego. Czy w tej sytuacji wniosek o wszczęcie egzekucji złożony przez bank przerwał bieg przedawnienia także w stosunku do nabywcy długu ? Wątpliwości czytelnika wzbudziła podstawa umorzenia egzekucji.

Odpowiedź na to pytanie jest krótka. Nie przerwał. W świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2016 r. (sygn. akt III CZP 29/16), o której pisałem tutaj, nowy wierzyciel nie będący bankiem nie może powołać się na przerwę biegu przedawnienia spowodowaną wszczęciem egzekucji na podstawie BTE z klauzulą wykonalności. Bez znaczenia pozostaje sposób zakończenia egzekucji.

Piszę o tym również dlatego, że pojawiło się już uzasadnienie powyższej uchwały (jest dostępne tutaj).

Ciekawiło mnie czy w uzasadnieniu Sąd Najwyższy odniesie się do kwestii czy złożenie wniosku o nadanie klauzuli wykonalności BTE powoduje przerwanie biegu przedawnienia w stosunku do nowego wierzyciela, który nie jest bankiem.

Niestety Sąd Najwyższy nie wypowiedział się wprost w tej kwestii, ale po analizie uzasadnienia uchwały III CZP 29/16 nie można mieć wątpliwości, że zarówno złożenie wniosku o nadanie klauzuli BTE, jak i wniosku o wszczęcie egzekucji na podstawie BTE z klauzulą przez bank, nie przerywa biegu przedawnienia roszczenia dla nowego wierzyciela (innego niż bank).

Poniżej fragmenty uzasadnienia, które potwierdzają moje stanowisko. Oczywiście ktoś może zarzucić, że są one wyjęte z kontekstu. Dlatego zachęcam do zapoznania się z całym uzasadnieniem uchwały III CZP 29/16.

W przypadku wierzytelności objętej bankowym tytułem wykonawczym sytuacja prawna cesjonariusza kształtuje się odmiennie od sytuacji prawnej nabywcy wierzytelności objętej innym tytułem wykonawczym. (…)

Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 listopada 2014 r., II CSK 196/14, przerwanie biegu przedawnienia na podstawie art. 123 § 1 pkt 1 KPC następuje, co do zasady, tylko pomiędzy stronami postępowania, jeżeli z istoty łączącego je stosunku prawnego wynika, że są materialnie zobowiązane lub uprawnione, a więc skutek przerwania zachodzi tylko w podmiotowych i przedmiotowych granicach czynności podjętej przez wierzyciela. (…)

Wniosek o wszczęcie egzekucji wywołuje zatem skutek przerwy wtedy, gdy pochodzi od wierzyciela wskazanego w tytule egzekucyjnym, na rzecz którego została wydana klauzula wykonalności; nie jest bowiem wystarczająca tożsamość wierzytelności lecz konieczna jest również identyczność osób, na rzecz których czynność ta została dokonana. (…)

Nabywca wierzytelności nie będący bankiem nabywa wierzytelność w swej treści i przedmiocie tożsamą z wierzytelnością zbywającego banku, ale nie wchodzi w sytuację prawną zbywcy wywołaną przerwą biegu przedawnienia i rozpoczęciem biegu na nowo. (…)

Wyjątkowość przywileju wystawiania bankowego tytułu egzekucyjnego prowadzi do wniosku, że skoro nie może on być podstawą egzekucji na rzecz innych osób, niż w nim wskazane za wyjątkiem następstwa prawnego po stronie wierzyciela innego banku, to również materialnoprawne skutki wszczęcia postępowania egzekucyjnego jako czynności wierzyciela – banku prowadzącej do przerwy biegu przedawnienia dotyczą wyłącznie tego wierzyciela i nie dotyczą nabywcy nie będącego bankiem.

 

 

Wraz z likwidacją bankowych tytułów egzekucyjnych (BTE) Ustawodawca wprowadził do ustawy Prawo bankowe oraz do ustawy o SKOK-ach nową procedurę nazywaną restrukturyzacją zadłużenia (1). Dotyczy ona umów kredytu i pożyczki zawieranych przez banki oraz umów pożyczki zawieranych przez SKOK-i (2). Obowiązuje od 28 grudnia 2015 r. i dotyczy wszystkich umów kredytu oraz pożyczki bez względu na datę ich zawarcia (3).

Jak wygląda taka procedura ?

Zaczyna się od opóźnienia dłużnika w spłacie należności z tytułu kredytu lub pożyczki. Bank (SKOK) ma wówczas obowiązek wezwania dłużnika do zapłaty zaległości wyznaczając mu termin na spłatę nie krótszy niż 14 dni roboczych.

W powyższym wezwaniu bank (SKOK) musi poinformować dłużnika o możliwości złożenia w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania wezwania wniosku o restrukturyzację zadłużenia.

Ustawodawca nie określił jak powinien wyglądać taki wniosek oraz co powinien zawierać. Dlatego przed jego złożeniem najlepiej zwrócić się do banku (SKOK-u) z zapytaniem o wzór takiego wniosku, ewentualnie o wskazanie jakie informacje oraz załączniki powinien zawierać.

Po złożeniu wniosku bank (SKOK) dokonuje oceny sytuacji finansowej dłużnika, a następnie podejmuje decyzję w kwestii restrukturyzacji. Bank (SKOK) nie ma obowiązku uwzględnienia wniosku dłużnika, ale jeśli podejmie decyzję odmowną ma obowiązek niezwłocznego wyjaśnienia dłużnikowi na piśmie przyczyn odmowy.

W przypadku decyzji pozytywnej bank (SKOK) proponuje dłużnikowi warunki restrukturyzacji. Mogą one polegać na zmianie warunków lub terminów spłaty kredytu albo pożyczki. Jeśli dłużnik przyjmie propozycję banku (SKOK-u) dojdzie do restrukturyzacji zadłużenia. Dla celów dowodowych najlepiej gdyby strony podpisały aneks do umowy kredytu lub pożyczki, chociaż Ustawodawca wprost nie przewidział takiego obowiązku.

Co ważne w przypadku naruszenia powyższej procedury bank (SKOK) nie będzie mógł wypowiedzieć umowy kredytu lub pożyczki (4).

  1. art. 75c ust. 1 – 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
  2. art. 36 ust. 1a ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych
  3. art. 12 oraz art. 13 ustawy z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw
  4. art. 75 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe

Ciekawe statystyki lubelskiego e – sądu i nie tylko

Marcin Bartnik        08 lipca 2016        Komentarze (1)

Ostatnio przez przypadek trafiłem na bardzo ciekawą stronę internetową Informatora Statystycznego Wymiaru Sprawiedliwości (1). Na stronie w zakładce „Baza statyczna” znajdują się opracowania statystyczne dotyczące m.in. spraw sądowych.

Moją uwagę przykuło opracowanie „EPU – elektroniczne postępowanie upominawcze (e-sąd) w latach 2010-2015”. Wynika z niego, że w ciągu 6 lat do e – sądu zostało wniesionych ok. 11,8 mln pozwów (z czego w 2015 r. ok. 2,4 mln). W tym czasie zostało wydanych ok. 10,3 mln nakazów zapłaty (z czego w 2015 r. ok. 2 mln). Niestety opracowanie nie zawiera danych na temat ilości sprzeciwów od nakazu zapłaty złożonych przez pozwanych.

Z kolei z opracowania „Analiza statystyczna sądów powszechnych w obszarach apelacji w 2015 r.” dowiedziałem się, że dzięki e-sądowi sądy znajdujące się w apelacji lubelskiej były statystycznie najbardziej zapracowanymi sądami ze wszystkich apelacji w Polsce w 2015 r. Przypadało na nie ponad 22 % wszystkich spraw, które wpłynęły do sądów powszechnych w 2015 r.

W ubiegłym roku do sądów powszechnych trafiło ponad 15 mln spraw (ok. 14, 1 mln do sądów rejonowych), z czego spraw cywilnych było prawie 5,6 mln (ok. 37 %), wieczystoksięgowych ok. 3,3 mln (ok. 22 %), a karnych i wykroczeniowych ok. 2,7 mln (ok. 18 %).

Ciekawe są również statystyki dotyczące wysokości alimentów zasądzanych przez sądy. W 2015 r. średnia wysokość alimentów zasądzanych na rzecz dzieci w sprawach o rozwód wynosiła ok. 736 zł, a na rzecz małżonków ok. 781 zł.

 Jeśli chodzi o pozwy zbiorowe w okresie od 2010 r. do 2015 r. do sądów okręgowych zostało wniesionych 195 pozwów zbiorowych. Niestety brak jest danych ile pozwów zostało prawomocnie uwzględnionych.

Zapraszam do zapoznania się z także z innymi opracowaniami znajdującymi się na stronie Informatora Statystycznego Wymiaru Sprawiedliwości (z góry uprzedzam, że Ministerstwo Sprawiedliwości nie było sponsorem tego wpisu ; )

  1. www.isws.ms.gov.pl

W zeszłym tygodniu Sąd Najwyższy zajął się bardzo ważną kwestią dla tysięcy dłużników banków, których długi zostały sprzedane funduszom sekurytyzacyjnym i innym podmiotom zajmującym się windykacją należności.

Chodziło o kwestię czy nowy wierzyciel niebędący bankiem (np. fundusz sekurytyzacyjny) może powoływać się na przerwanie biegu przedawnienia roszczenia wywołane złożeniem przez bank wniosku o wszczęcie egzekucji na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego z klauzulą wykonalności w sytuacji kiedy egzekucja została umorzona z powodu braku majątku dłużnika (art. 824 § 1 pkt 3 k.p.c.).

We środę 29 czerwca 2016 r. Sąd Najwyższy odpowiadając na pytanie prawne Sądu Okręgowego w Radomiu podjął następującą uchwałę (sygn. akt III CZP 29/16):

Nabywca wierzytelności niebędący bankiem nie może powoływać się na przerwę biegu przedawnienia spowodowaną wszczęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności (art. 123 § 1 pkt 2 k.c.).

Na uzasadnienie powyższej uchwały będziemy musieli trochę poczekać, ale już teraz można powiedzieć jedno – czeka nas prawdziwe trzęsienie ziemi. Przypuszczam, że w świetle powyższej uchwały Sądu Najwyższego wiele sprzedanych wierzytelności bankowych będzie obecnie przedawnionych.

Co ważne  zarzut przedawnienia można podnieść także w postępowaniu przed sądem II instancji, na co wielokrotnie wskazywał w swoich orzeczeniach Sąd Najwyższy (np. w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 stycznia 2008 r., sygn. akt III CSK 226/07 oraz w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II PK 5/12).

W związku z tym jeśli toczy się przeciwko Tobie w sądzie sprawa o zapłatę długu bankowego wytoczona przez firmę windykacyjną koniecznie podnieś zarzut przedawnienia roszczenia. Nie zapomnij powołać się przy tym na powyższą uchwałę Sądu Najwyższego, co znacznie zwiększy szanse na uwzględnienie tego zarzutu przez sąd.